Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, người tiêu dùng và đối tác ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, mức độ an toàn và tính minh bạch của sản phẩm. Doanh nghiệp không chỉ cần sản xuất đúng, đủ và nhanh, mà còn phải chứng minh được xuất xứ nguyên vật liệu, quy trình sản xuất và dữ liệu chất lượng một cách rõ ràng, nhất quán và có thể kiểm chứng.
Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn và quy định quốc tế như GS1, ISO 22000, HACCP… đang gắn chặt truy xuất nguồn gốc với yêu cầu tuân thủ an toàn, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm pháp lý. Trong môi trường sản xuất hiện đại, khả năng truy xuất không còn là lựa chọn, mà đã trở thành một năng lực quản trị bắt buộc để doanh nghiệp vận hành bền vững và đáp ứng thị trường toàn cầu.
Truy xuất nguồn gốc (Traceability) là gì?
Truy xuất nguồn gốc trong sản xuất là khả năng theo dõi và ghi nhận đầy đủ lịch sử của nguyên vật liệu, bán thành phẩm và thành phẩm trong suốt vòng đời sản xuất, từ đầu vào cho đến khi sản phẩm được xuất xưởng và đưa ra thị trường.
Việc này được thực hiện thông qua việc ghi lại và lưu trữ thông tin chi tiết về mọi bước của quy trình sản xuất. Mục tiêu chính của truy xuất nguồn gốc là đảm bảo tính minh bạch và an toàn của sản phẩm. Trong các ngành như thực phẩm, dược phẩm hoặc đặc thù như ngành sản xuất ô tô, truy xuất nguồn gốc là yếu tố cốt lõi để đảm bảo an toàn sản phẩm đầu ra.
Công nghệ phổ biến được tích hợp trong truy xuất nguồn gốc
Để đảm bảo tính minh bạch, chính xác và chống giả mạo tuyệt đối, các phần mềm truy xuất hiện nay ứng dụng nhiều công nghệ tiên tiến như QR, Blockchain, IoT và RFID. Mỗi công nghệ đóng một vai trò khác nhau trong việc thu thập, lưu trữ, xác thực và phân tích dữ liệu, cùng tạo nên một chuỗi cung ứng thông minh và minh bạch hơn bao giờ hết.
Mã QR / Mã vạch Barcode
Đây là công nghệ nhận dạng cơ bản nhất trong truy xuất nguồn gốc. Mỗi sản phẩm, lô hàng hay đơn vị phân phối được gắn một mã QR hoặc mã vạch chứa các thông tin như: Mã định danh sản phẩm, lô sản xuất; ngày sản xuất và hạn sử dụng; thông tin nhà sản xuất, nhà phân phối. Người dùng hoặc hệ thống chỉ cần quét mã này bằng thiết bị quét chuyên dụng hoặc smartphone để truy cập dữ liệu liên quan đến từng sản phẩm một cách nhanh chóng.
Blockchain
Blockchain được xem là một xương sống công nghệ trong truy xuất nguồn gốc hiện đại. Dữ liệu sản xuất được ghi nhận theo từng bước và lưu trữ dưới dạng các khối liên kết với nhau, gần như không thể chỉnh sửa sau khi đã xác nhận. Mỗi khối dữ liệu đại diện cho một bước trong quy trình, và chuỗi dữ liệu này giúp chứng minh lịch sử sản phẩm một cách đáng tin cậy, đặc biệt hữu ích khi cần truy vết xuyên chuỗi cung ứng phức tạp.
IoT (Internet of Things)
IoT (Internet of Things) đóng vai trò thu thập dữ liệu tự động trong quá trình sản xuất và lưu kho. Thông qua các cảm biến và thiết bị kết nối, hệ thống có thể ghi nhận các thông tin như nhiệt độ, độ ẩm, điều kiện bảo quản, trạng thái thiết bị hoặc vị trí của sản phẩm theo thời gian thực. Việc tích hợp IoT giúp giảm phụ thuộc vào nhập liệu thủ công, đồng thời nâng cao độ chính xác và tính liên tục của dữ liệu truy xuất.
RFID/ NFC
RFID (Radio Frequency Identification) và NFC (Near Field Communication) là các công nghệ nhận dạng không dây, cho phép đọc thông tin sản phẩm mà không cần tiếp xúc trực tiếp hay quét từng mã riêng lẻ. Các thẻ RFID/NFC gắn trên sản phẩm hoặc bao bì có thể được hệ thống tự động nhận diện khi đi qua cổng đọc, rất phù hợp với môi trường sản xuất và logistics có khối lượng lớn. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể theo dõi vị trí, trạng thái và dòng di chuyển của sản phẩm một cách nhanh chóng và hiệu quả.
Lợi ích của truy xuất nguồn gốc
Minh bạch & tin cậy với khách hàng
Truy xuất nguồn gốc cho phép người tiêu dùng dễ dàng tra cứu thông tin về xuất xứ nguyên liệu, quy trình sản xuất và các bước kiểm soát chất lượng của sản phẩm. Khi dữ liệu được công khai một cách rõ ràng và nhất quán, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng nhu cầu được biết của khách hàng mà còn thể hiện cam kết về chất lượng và trách nhiệm. Sự minh bạch này là nền tảng quan trọng để xây dựng niềm tin thương hiệu trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng thận trọng và có nhiều lựa chọn hơn.
Tăng hiệu quả kiểm soát chất lượng trong sản xuất
Thông qua việc ghi nhận dữ liệu theo từng công đoạn, hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp theo dõi chặt chẽ chất lượng sản phẩm ngay từ đầu vào cho đến thành phẩm. Khi xảy ra sai lệch, dữ liệu truy xuất nguồn gốc cho phép xác định chính xác công đoạn, thiết bị hoặc nguyên vật liệu liên quan, từ đó phát hiện lỗi sớm và xử lý tận gốc nguyên nhân. Điều này hỗ trợ cải tiến quy trình liên tục và giảm thiểu rủi ro lỗi lặp lại trong sản xuất.
Giảm thời gian và chi phí xử lý sự cố
Trong trường hợp phát hiện sản phẩm lỗi hoặc không đạt tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp nhanh chóng khoanh vùng chính xác lô sản phẩm bị ảnh hưởng. Thay vì phải thu hồi trên diện rộng, doanh nghiệp có thể thực hiện thu hồi chọn lọc, giảm đáng kể chi phí logistics, sản xuất lại và các tổn thất liên quan đến vận hành. Đồng thời, việc xử lý sự cố nhanh và có kiểm soát cũng giúp hạn chế tác động tiêu cực đến uy tín doanh nghiệp.
Tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế & yêu cầu pháp lý
Nhiều thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc như GS1, ISO hoặc các quy định an toàn ngành. Việc chuẩn hóa dữ liệu traceability không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp lý trong nước mà còn tạo lợi thế khi mở rộng sang thị trường xuất khẩu. Đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.
Trong bối cảnh sản xuất 4.0, truy xuất nguồn gốc không còn là một hệ thống độc lập mà đang được tích hợp sâu với MES, trở thành một phần liền mạch của dòng dữ liệu sản xuất xuyên suốt từ thiết kế, sản xuất, kiểm soát chất lượng đến vận hành.
Với kinh nghiệm triển khai MES và Smart Factory, CMC Consulting không chỉ dừng ở việc cung cấp giải pháp, mà còn tập trung thiết kế kiến trúc dữ liệu truy xuất nguồn gốc gắn chặt với vận hành thực tế của nhà máy; giúp doanh nghiệp giảm rủi ro vận hành và sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế trong lộ trình sản xuất 4.0.
Liên hệ CMC Consulting ngay hôm nay để được tư vấn lộ trình triển khai phù hợp với mô hình sản xuất và mục tiêu chuyển đổi số của doanh nghiệp!
CMC Consulting
26/01/2026
92
